Modern Stadsklooster Utrecht
De komende tijd wil ik onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het starten van een modern stadsklooster in Utrecht. De tijd lijkt daar meer dan rijp voor. In dit artikel wil ik ingaan op de uitdaging in onze tijd, de kansen en mogelijkheden van een stadsklooster en natuurlijk de vraag: wat is er nodig om dit mogelijk te maken?
Ik ben zeker niet de eerste die de vraag stelt. Op diverse plaatsen denkt men ook na over het starten van een nieuw klooster. In Friesland zijn er nieuwe initiatieven (bv. Nijkleaster), in de Amsterdam zijn er kloosters (bv. Oudezijds 100) en leefgemeenschappen en denk ook aan het pamflet van Ds. Jeroen Jeroense “De kerk als Klooster“. Steeds meer jongeren en jong-volwassenen willen een leefgemeenschap beginnen of zijn dit reeds begonnen.
Utrecht barst van de energie op dit gebied! In Overvecht is er de leefgemeenschap “Overhoop“, in Kanaleneiland zijn er diverse initiatieven gaande en er zijn initiatieven die al (iets) langer meegaan zoals de Nicolai-communiteit, KiTov en natuurlijk de oude kloosterordes. In Utrecht zijn er veel pionier gemeentes en Emerging Church achtige initiatieven, zoals Blooming People, Nomaden Utrecht, Blossom, Heem, Jesus Freaks, Nomaden en OASE in Soest etc. Daarnaast zijn er organisaties als Time To Turn die actief nadenken over “New Monasticism” met hun publicaties rondom Shane Claiborne.
In Utrecht denken we in diverse kringen na over theologie en kerk-zijn in een post-christelijke en post-moderne cultuur. Het is dus niet zomaar een verlangen naar “vage spiritualiteit” maar heeft zijn wortels in:
- Theologie oude en nieuwe testament, zoals we dit tegenkomen bij Walter Breuggemann, N.T. Wright, Jurgen Moltmann, Andrew Perriman etc.
- Ecclesiologie, met name uit de hoek van John Howard Yoder en Stanley Hauerwas.
- Populaire theologen en trendwatchers als Brian McLaren en Tom Sine die veelvuldig spreken over “New Monasticism” als de beste optie voor de kerk van de toekomst.
- Monastieke tradities zoals Iona, Taize en Northumbria laten zien dat oude monastieke idealen te verbinden zijn met het moderne leven. In Nederland is er veel belangstelling voor deze stromingen: een nieuw monastiek verlangen!
Vanuit theologie en experimenten in de “Emerging Church Movement” ben ik tot de conclusie gekomen dat een nieuwe monastieke traditie de beste weg vooruit is voor het christelijk geloof in Nederland. Ik merk dat het parochiale model van kerk-zijn steeds meer moeilijkheden heeft om te blijven bestaan. Grote “succes” kerken kweken veel consumerende christenen en “emerging” netwerk-initiatieven missen solide ankers en continuiteit. Zelf ben ik niet begonnen met een leefgemeenschap of een gebouw, maar met de theologische bezinning en de leefstijl. Mijn studie rondom de nieuwe theologie van de “Third Quest for the Historical Jesus” en de “New Perspective on Paul” alsmede de theologie van Yoder, Hauerwas en Moltmann geven genoeg “bodem” voor een stevige, doordachte ecclessiologie van het “klooster”. In de bestaande kerken leest men deze theologen natuurlijk ook, maar is het bijzonder moeilijk en misschien wel onmogelijk om tot vernieuwing te komen vanwege oude structuren en het gebrek aan experimentele ruimte. Jonge, enthousiaste netwerk initiatieve hebben die dynamiek wel, maar missen inhoud, diepgang en structuur.
De Zevende Regel geeft inhoudelijk en structurele houvast. Maar daarnaast zou het noodzakelijk zijn om te komen tot een nieuw centrum. Een centrum dat kan dienen als:
- leefgemeenschap waarin een leefregel als “De Zevende Regel” in de praktijk kan worden gebracht.
- een trainings- en toerustingscentrum voor jonge, dynamische initiatieven
- een gastvrije herberg voor de vermoeide reiziger of de zoeker
- een kapel voor getijdengebeden die we natuurlijk met de nieuwe media verbinden
- een innovatie-centrum voor de kerk voor stad en regio.
- een centrum voor initiatieven op gebied van duurzaamheid, solidariteit en gerechtigheid.
- een ruimte voor nieuwe liedtradities, beeldende kunst, innovatie en moderne sociale media.
- een 24/7 presentie in de stad
We gaan dus op zoek naar zo’n centrum. Er zijn verschillende gezinnen met inkomens die samen een behoorlijk bedrag neer kunnen leggen voor huur of koop van een complex. Onderhoud, verbouwing, duurzaamheid en nieuwe media vragen om investeringen.
Persoonlijk verwacht ik dat de kerken in Utrecht deze visie zullen overnemen en dragen. Als er kerken of kloosters moeten worden gesloten dan lijkt het me vanzelfsprekend eerst na te denken over de toekomstmogelijkheden van een nieuw stadsklooster. We kunnen dan samen gaan zoeken naar de praktische en financiële mogelijkheden en uitdagingen.
Kan er een modern stadsklooster komen in Utrecht? JA! De mensen zijn er,mensen met visie, mensen met ervaring, organisatorisch vermogen, creativiteit, financiële draagkracht en theologische bagage.
Er kan een stadsklooster komen dat de presentie van Gods Koninkrijk laat zien in Utrecht, een stad met een rijke traditie op dit gebied. Een plaats waar we verder kunnen gaan met het experiment “kerk”. Deel jij deze visie of wil je in contact komen met de initiatiefnemers? Neem contact met ons op.
Johan ter Beek.
Kernachtig samengevat, ik zie het ineens helemaal voor me. Hier moeten we maar een een flesje wijn over opentrekken..
beste johan
een hele goede stap voorwaarts. vanuit het evangelisch werkverband zijn we ook over aan het dromen.
in studenten steden liggen enorme kansen.
groet en zegen
robbert jan perk
Dit vinden Maria en ik zeker interessant, zet ons maar op de mailinglijst!
Erik en Maria
Klinkt inspirererend!
hoi Johan,
ben net terug van een 4-daagse retraite bij een Trappistenklooster en lees dit artikel. geweldig als dit mogelijk wordt!
ik was tot nu toe nog niet zo bezig met de neo-monastiek, maar sinds ik in het klooster ben geweest begint het meer voor me te leven. jouw analyse dat de neo-monastieke beweging de enige weg voorwaarts lijkt te zijn voor de Kerk onderschrijf ik; dit zag ik ook al wel langer, maar het zien wil nog niet zeggen dat het ook in je hart leeft. dat is nu wel gebeurd.
in Rotterdam ken ik in elk geval een initiatief van een groep jongeren die heel dichtbij het daadwerkelijk stichten van een nieuwe leefgemeenschap zijn, weliswaar niet echt monastiek, maar toch: leefgemeenschappen worden weer op waarde geschat. Zelf zijn we net sinds 2 jaar uit een leefgemeenschap gegaan, omdat ons gezin te groot werd (we hebben inmiddels vier opgroeiende kinderen). het lijkt me voor een groot gezin nog wel moeilijk om dit in praktijk te brengen, wij gaan het wel (op kleine schaal) proberen de komende tijd.
met de nieuwe media heb ik niet zoveel op; bloggen doe ik veel minder, twitteren heb ik maar kort volgehouden, en stilte zoeken kan ik moeilijk combineren met een laptop, maar ik hoor dan ook niet tot de generatie die multi-taskend is opgegroeid…
misschien moeten we binnenkort eens afspreken om wat te bomen onder het genot van een (trappisten)biertje ofzo…
groetjes,
peTer
Dag Johan,
goed initiatief. Ik ben er van overtuigd dat deze gemeenschappen een belangrijke plek zijn, voor mensen die er wonen en voor hen die langskomen. Bij De Spil wordt dit al vormgegeven, zij het niet in een leefgemeenschap. Bij A Rocha wel met gemeenschappen, maar weer niet met de monastieke gebedstijden. Jij beschrijft een combi met het goede van beide.
Houd ons op de hoogte! Heb zes jaar met veel genoegen in een leefgemeenschap gewoond en verwacht dat wij in de toekomst weer een dergelijke vorm opzoeken. Wel met groen erbij!
Groet,
Martine Vonk
Stadsklooster is een inspirerende gedachte.
De opzet van de Iona-community, inclusief de ‘islandcentres’ geeft in ieder geval een prachtig organisatorisch model aan. Maar het is hard werken om dat vol te houden. Begrijp niet goed waarom het nieuw moet worden opgezet terwijl er in Utrecht al een Nicolai gemeenschap is. Wat is het verschil? Waarom niet de krachten bundelen met bondgenoten? Uit andere publicaties – zie onder andere Suzanne van der Schot’s verhaal over stadsmonniken in Parijs (Titel: ‘Moeilijk te geloven’) wordt duidelijk hoe zwaar het is.
In Almere hebben we het er ook over binnen onze Ionagroep. Maar er gaapt nog een groot gat tussen droom en daad. Onze support en belangstelling is er zeker. Bij deze
@ allen… dank voor de vele reacties, niet alleen op deze site, maar ook op twitter, facebook en mail. Er is veel herkenning, veel mensen die hier warm voor lopen. Ook kritiek of jeuk. Dat mag en in het vervolg moeten er bijeenkomsten en gesprekken volgen. Veel leren van ervaringen en pioniers op dit gebied.
@Tineke. Ik begrijp je vraag, waarom niet samenwerken? Mijn intentie zal zeker samenwerking zijn. Wel moeten groepen vindbaar zijn. Nicolai communiteit en Kitov zijn onvindbaar in de moderne media en daardoor missen ze het gesprek. Dat gaat ook een beetje op voor Iona. Ik spreek veel mensen juist via twitter, facebook, websites en daarna via echte ontmoetingen. Iona is een geweldige stroming, maar wel uit de jaren 70/80. Een nieuwe generatie moet nieuwe kansen krijgen en leeft binnen een nieuwe dynamiek. Aanvliegroutes zijn beduidend anders.
Zelf vind ik Iona erg inspirerend, vooral de combi Glasgow, achterstandswijken, Iona-eiland. Ik zie die combinatie ook voor me in Utrecht: Stadsklooster + Eemlandhoeve, de Spil/ARocha.
Samenwerking en leren van/met andere initiatieven… graag. Misschien moeten we een avond beleggen waarbij ‘oude’ en nieuwe initiatieven elkaar ontmoeten en leren.
Ook live gesprekken over dit onderwerp. Vanuit Blooming People zijn we nu bezig met “Theologie van N.T. Wright”. Misschien volgend jaar over “Modern Stadsklooster Utrecht”?
Lijkt mij boeiend!
Foundation University organiseert op 7 mei 2011 een symposium met Brian McLaren. Zie
http://www.fedu.eu
veel zegen
Hoi Johan,
in Utrecht is misschien ruimte voor dit plan in de nieuwbouw in de Cartesiuswijk. De gemeente wil daar met name alternatieve woonvormen en woongroepen stimuleren en een plek geven, heb ik begrepen.
Groet!
Lydia
[...] Iedereen die wel eens een boek van Shane Claiborne gelezen heeft, weet dat hij regelmatig spreekt over de Catholic Worker beweging en haar stichters: Dorothy Day en Peter Maurin. Leuk om te zien hoe de CW zo’n bron van inspiratie geweest is voor hem, en hoe hij vervolgens een bron van inspiratie is voor veel neo-monastieke jongeren. [...]
Ik blijf in elk geval graag op de hoogte!
Mijn vraag is, kan dit alleen in Utrecht of is er belangstelling in andere plaatsen in Nederland ?
Wij zijn als architectenbureau bezig met een bestaande kerk waarin we een klooster willen vestigen omdat de woonfunctie volgens het bestemmingsplan niet mogelijk is.
[...] Ik vind dat een zeer herkenbare verschuiving. Niet alleen de ‘hernieuwde’ aandacht voor stadskloosters en woongemeenschappen is daar een teken [...]